“ทุกคนควรทำให้ชีวิตงดงาม ทั้งทางกาย ทางวาจา ทางใจ
ทางการพูด การคิด และการกระทำ”
-พุทธทาสภิกขุ-

1. การพูดให้ถูกกาลเทศะ
2. การพูดความจริงไม่โกหกหลอกลวง
3. การพูดจาอ่อนหวานไม่หยาบคาย
4. พูดสิ่งที่เกิดประโยชน์สร้างสรรค์
5. การพูดที่สื่อสารจากใจที่แสดงถึงความเมตตากรุณา ไม่ทำให้ผู้อื่นเสียหาย
     แตกแยกความสามัคคีกัน

ในที่นี้จะขอยกมากล่าวเฉพาะความสำคัญของการพูดให้ถูกกาลเทศะ เพราะเป็นเรื่องที่เหมาะสม
กับสถานการณ์ของสังคมไทยในยุคปัจจุบัน ซึ่งเราจะเห็นกันได้อย่างชัดเจน และยอมรับกัน
โดยถ้วนหน้าว่าสถานการณ์บ้านเมืองที่วุ่นวาย ไม่สงบสุข ขาดความมั่นคงในชีวิตและทรัพย์สิน
ถ้าวิเคราะห์กันอย่างลึกซึ้งแล้ว ทุกๆ สถานการณ์นั้นล้วนแต่เกิดจากการพูดไม่ถูกกาลเทศะ
โดยส่วนใหญ่ ทั้งเกิดจากการพูดการกระทำของตนเองและรวมทั้งผลกระทบที่เกิดจากการพูด
และการกระทำของคนอื่นๆ ตัวอย่างที่เห็นได้อย่างชัดเจนจากภัยใกล้ตัวที่แนบชิดติดตัวเรา
ได้แก่ การใช้โทรศัพท์มือถือจนถึงขั้นต้องออกเป็นกฎหมาย ห้ามใช้โทรศัพท์มือถือในขณะขับรถ
เพื่อความปลอดภัยในชีวิตของตนเองและผู้อื่น การพูดไม่ถูกกาลเทศะอีกประการหนึ่ง ได้แก่
การใช้โทรศัพท์ในขณะเติมน้ำมันรถในสถานีบริการ การพูดกลางแจ้งในขณะฝนฟ้าคะนอง เป็นต้น
จะเห็นได้ว่าการพูดไม่ถูกกาลเทศะเหล่านี้นำคนมาสู่ความตายและความหายนะมาแล้วมากมาย

เรื่องการพูดไม่ถูกกาลเทศะจนประสบความหายนะแก่ชีวิตนั้นในครั้งโบราณกาลก็ยังมี
นิทานสุภาษิตเตือนตน เตือนใจไว้มากมายเช่นกัน ในที่นี้จะขอยกนิทานสุภาษิต
เพื่อเป็นอุทาหรณ์เรื่องหนึ่งและสามารถเล่าเป็นนิทานก่อนนอนให้ลูกหลานฟังได้
ตามเรื่องดังนี้

กาลครั้งหนึ่งมีหงส์ 2 ตัว กับเต่าหนึ่งตัวเป็นเพื่อนรัก มีสัมพันธไมตรีรักห่วงใยเอื้ออาทรต่อกัน
อย่างน่าชื่นชม ทั้งสามชีวิตหากินอยู่ในที่แห่งหนึ่ง ต่อมาเกิดภัยแล้งอาหารการกินหายาก
หงส์ทั้งสองจึงพากันบินไปแสวงหาที่ทำกินในแหล่งที่อุดมสมบูรณ์ และแล้วก็ได้พบที่ๆ อุดมสมบูรณ์
จึงพากันบินกลับมาชวนเต่า เพื่อนรักให้ย้ายไปถิ่นไปพักอาศัยในที่แห่งใหม่ร่วมกัน

เต่าได้ฟังแล้วก็ดีใจและรู้สึกซาบซึ้งในน้ำใจของเพื่อนรัก อยากจะเดินทางไปอยู่ร่วมกัน
แต่เมื่อประเมินความสามารถของตนเองแล้วว่ากว่าจะคลานต้วมเตี้ยมไป กว่าจะถึงที่หมายคงทรุด
เหลือแต่กระดองเป็นแน่แท้ เพราะบินเหินฟ้าไม่ได้เหมือนหงส์ ฝ่ายหงส์ด้วยความเป็นห่วงใยเพื่อนรัก
จึงช่วยกันออกความคิดว่า “เรื่องนี้ไม่มีปัญหาหรอก เราทั้งสองจะอาสาหอบหิ้วพาเพื่อนไปเอง โดยเต่า
จะต้องคาบท่อนไม้ไว้ตรงกลางให้แน่น ส่วนเรา 2 ตัวจะคาบปลายไม้บินพาเต่าไปเองจนถึงที่หมาย
แต่มีข้อแม้ที่สำคัญที่สุดคือ“ระหว่างทางที่เราทั้งสองบินเหินฟ้าไปเต่าจะต้องไม่อ้าปากพูดอะไรเด็ดขาด
ไม่ว่าจะมีสิ่งใดเกิดขึ้น”

ฝ่ายเจ้าเต่าก็ตกลงรับคำมั่นสัญญาเป็นแม่นมั่น ดังนั้นหงส์ทั้งสองจึงพากันคาบกิ่งไม้ที่แข็งแรง
คนละด้าน ให้เต่าคาบกิ่งไม้ตรงกลาง พากันบินไปสู่ที่หมายปลายทาง ขณะที่บินผ่านหมู่บ้านแห่งหนึ่ง
ซึ่งพวกเด็กๆ กำลังจับกลุ่มเล่นกันอยู่ พวกเด็กๆ ไม่เคยเห็นเหตุการณ์แปลกประหลาดเช่นนี้
จึงพากันชี้ให้ดูและร้องกันลั่นว่า “มาดูสิๆ เต่าประหลาดบินได้ๆๆ” ฝ่ายเต่าเข้าใจว่าเด็กๆ
พากันเยาะเย้ย ถากถางตนก็รู้สึกโกรธ ลืมสัญญาที่ให้ไว้กับหงส์ จึงอ้าปากด่าเด็ก ทันใดนั้น
ร่างของเต่าก็ลอยละลิ่ว ล่วงตกลงสู่พื้นดิน ร่างแหลกละเอียดเสียชีวิตทันที

ตัวอย่างที่ยกมากล่าวนี้แม้จะเป็นนิทานสุภาษิต แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่าการพูดไม่ถูกกาลเทศะ
โดยขาดสติ แม้ว่าจะอยู่ท่ามกลางการอบรมสั่งสอน ความปรารถนาดีของคนรอบข้าง
หวังให้ลูกให้หลานให้ศิษย์ให้เพื่อนได้พบกับชีวิตที่งดงาม แต่ถ้าตนเองไม่สามารถ
ควบคุมอารมณ์เตือนตนเองให้พูด โดยใช้สติปัญญาการพูดให้ถูกกับกาลเทศะแล้ว
เราก็จะพบกับชีวิตที่งดงาม แต่หากพูดโดยขาดสติ แม้การพูดเพียงคำเดียวก็อาจ
ทำให้เราพบกับความหายนะของชีวิตได้เช่นกันดังตัวอย่างที่ยกมากล่าวข้างต้น

“การพูดให้ถูกกาลเทศะสามารถสร้างให้เป็นโอกาสสู่ชีวิตอนาคตที่งดงาม
หรือเกิดความหายนะนั้นขึ้นอยู่กับสติปัญญาและทางเลือกของเรา”

กลับสู่ด้านบน

การเตรียมเด็กในการสอบเข้าชั้นประถมปีที่ 1

* การฝึกให้เด็กมีสมาธิในการฟังโดยการพูดคุยหรือฝึกให้เด็กได้ฟังสิ่งที่ผู้ปกครอง
   เล่าเรื่องราวต่าง ๆ โดยไม่พูดแทรกแซง

* การให้เด็กได้ฝึกคิด ฝึกทำสิ่งต่างๆ ด้วยตนเอง เช่นการทำแบบฝึกหัดต่างๆ
   โดยการลองผิดลองถูก ผู้ปกครองควรดูอยู่ห่างๆ และให้คำปรึกษาเมื่อนักเรียน
  ต้องการที่จะปรึกษา ไม่ควรรำคาญและคิดว่าเด็กจะทำไม่ได้เพราะจะทำให้เด็ก
  ติดนิสัยขี้เกียจคิด เพราะเดี๋ยวก็มีคนบอกคำตอบให้เอง

* ผู้ปกครองควรเล่านิทานหรือเรื่องราวต่าง ๆ ให้เด็กฟังโดยเริ่มจากเรื่อง สั้นๆ ก่อน
   และถามถึงเนื้อเรื่องในนิทานเพื่อให้เด็กตอบ จากนั้นค่อยเพิ่มความยาวของนิทาน
  และความซับซ้อนให้มากขึ้นเพื่อเด็กจะได้มีการฝึกคิดวิเคราะห์เป็น
  หนังสือที่จะแนะนำก็คือ หนังสือจับใจความด้านภาษาไทย

* ควรเล่าเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับสถานการณ์ของบ้านเมืองหรือเหตุการณ์ต่างๆ
   ที่เกิดขึ้นในแต่ละวันให้เด็กได้ทราบบ้างเพื่อช่วยให้เด็กได้มีทักษะ
  และมีความรู้รอบตัว

* ฝึกให้เด็กได้อ่านป้ายโฆษณาต่างๆ ที่น่าสนใจ เพราะจะช่วยให้นักเรียน
   อ่านหนังสือได้เร็วขึ้น เพราะในการไปสอบเข้านั้นในบางโรงเรียนได้ทำการ
  ทดสอบเด็กให้อ่านหนังสือด้วยและเมื่อเด็กไปทำข้อสอบก็จะอ่านได้ด้วย
  ทำให้ได้เปรียบ เด็กที่อ่านไม่ได้ ถึงแม้ว่าครูที่คุมสอบจะอ่านให้ฟังแล้วก็ตาม
  นอกจากนี้ท่านผู้ปกครองก็จะมีความภูมิใจเล็กๆ ที่บุตรหลานของท่าน
  อ่านหนังสือได้

* ฝึกให้นักเรียนช่วยเหลือดูแลตนเองในกิจวัตรประจำวัน เพื่อเพิ่มความมั่นใจ
   ให้กับตนเองและผู้ปกครองควรให้กำลังใจหรือให้รางวัลเล็กๆ น้อยๆ
  เป็นการเสริมกำลังใจและความมั่นใจให้กับเด็กมากขึ้น

จากข้อเสนอแนะเหล่านี้เป็นเพียงแนวทางเล็กๆ น้อยๆ เท่านั้น
ในการพัฒนาบุตรหลานของท่าน ซึ่งทุกคนสามารถทำได้โดยไม่ยาก
ผู้ปกครองสมควรอย่างยิ่งที่จะใช้ทั้งความรักและความอดทนในการปลูกฝัง
สิ่งเหล่านี้ให้กับบุตรหลานของท่านและในที่สุดบุตรหลานของท่าน
ก็จะประสบผลสำเร็จและมีความสุขค่ะ

กลับสู่ด้านบน